Financiële
hulpverlening
is echt een vak!

Budgetconsulent en schuldhulpverlener Brigitte van den Broek

Budgetconsulent en schuldhulpverlener Brigitte van den Broek werkt bij Stadsgeldbeheer. Stadsgeldbeheer is onderdeel van de Tussenvoorziening en werkt samen met en in opdracht van de gemeente Utrecht

Brigitte van den Broek is werkzaam bij Stadsgeldbeheer (SGB) in Utrecht. SGB werkt met een combinatie van inkomensbeheer en schuldhulpverlening - een beproefd recept. Stadsgeldbeheer voert in opdracht van de gemeente de gemeentelijke schuldhulpverlening uit voor de groep (ex-) dak- en thuislozen en/of zware multi-problematiek. ‘Een traject van stabiliseren, schuldregeling, toewerken naar uitstroom, daar is soms wel 5 of 6 jaar voor nodig.’

Waar komen jullie cliënten vandaan?
“Onze cliënten zijn afkomstig uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Of zij worden aangemeld door andere organisaties die deel uitmaken van de zogenaamde ‘aanvullende zorg’, aanvullend op de basiszorg die de buurtteams bieden. Ook reclassering en incidenteel de buurtteams melden bij SGB aan.”

Hoe ziet jullie aanpak eruit?
“SGB streeft naar een goede band met de cliënten. Dat is heel belangrijk om succes te boeken met en voor hen. Wij luisteren goed. Het gaat altijd om een combinatie van problemen, dus moet je wel het hele verhaal kennen. Nadat het schuldentraject is afgerond, blijven onze cliënten nog even in inkomensbeheer. In deze fase van nazorg leren we hen om langzamerhand weer zelf betalingen over te nemen. Sommige cliënten geven spontaan aan dat ze nadien graag contact willen houden. Je betekent echt wat voor hen! Maar onze aanpak is daarnaast ook stevig. Cliënten tekenen een overeenkomst waarmee zij zich verplichten de consulent op de hoogte te houden van alle zaken die van invloed kunnen zijn op hun financiële situatie. Zo mogen ze geen nieuwe betalingsverplichtingen aangaan zonder overleg, moeten ze samenwonen melden, een kind dat in, of juist uit huis gaat enzovoort.”

Waar zit het verschil met bewindvoering?
“Het essentiële verschil met een bewindvoerder zit in het vrijwillige karakter van de dienstverlening, de persoonlijke aanpak en het feit dat er meer tijd is dan bij een bewindvoerder. Bijvoorbeeld om te komen tot een schuldregeling waar dat anders niet zou lukken. Of omdat er veel aandacht en tijd nodig is in het inkomensbeheer om de situatie stabiel te krijgen en te houden. Minimaal streven we zo dus naar een stabiele woon- en leefsituatie. ‘We halen eruit wat er inzit voor onze cliënten’. In het begin van het traject creëren we rust voor hen en bekijken we wat er nodig en mogelijk is. We regelen dringende schulden direct, denk aan huurachterstanden of CJIB-schulden. We hebben veel overleg met woningbouwcoöperaties, andere begeleiders en schuldeisers.”

‘Ik zou willen zeggen: corporaties, energiebedrijven, zorgverzekeraars, neem je rol.’

En werkt het?
“Stabiliseren is soms lastig bij deze groep - zorgen voor voldoende inkomen inclusief toeslagen, tegenover een goed overzicht van uitgaven en schulden. Dit zit soms ook in de cliënt zelf, door bijvoorbeeld gedragsproblemen, verslaving, een verstandelijke beperking of gebrek aan motivatie. Het traject is dan ook pittig: cliënten hebben zelden meer dan 60 euro per week leefgeld. Bij verslaving is dat direct een probleem natuurlijk, wanneer ze bijvoorbeeld al zo’n 25 euro aan wiet besteden. Dan houden ze niets over om te eten. Dus vragen ze om extra geld. En als ze dat niet krijgen… ja, dan is er soms ook sprake van verbale agressie. Medewerkers krijgen hiervoor een speciale training. Uiteindelijk ontstaat na verloop van tijd wel rust en overzicht en vermindert zo de stress. En in enkele gevallen verbetert er te weinig in het gedrag of de situatie van een cliënt. Dit kan het gevolg zijn van echt onvermogen. In zulke gevallen overwegen we een aanvraag beschermingsbewind.” 

Jullie geven niet snel op ...
“Soms lukt het ondanks alle inzet niet direct om iemand in een schuldentraject te krijgen. Vaak gaat het dan om cliënten met een licht verstandelijke beperking of ongemotiveerde jonge knullen die door justitie worden aangemeld. Mensen hebben ook last van enorme stress door alle financiële problemen en nemen juist daardoor meer ondoordachte beslissingen. De uitdaging is dan om te blijven denken in oplossingen. We zullen altijd alles proberen en geven inderdaad niet snel op.” 

Heb je nog tips in dit verband?
“Vroegsignalering is de crux. Preventie is erg belangrijk, zorg dat mensen niet in dit soort trajecten hoeven komen. Ik zou willen zeggen: corporaties, energiebedrijven, zorgverzekeraars, neem je rol. Het gebeurt deels, maar het moet actiever. Gemeenten moeten óók inzetten op preventie. In Utrecht gebeurt dat bijvoorbeeld met de pilot vroegsignalering, in samenwerking met de buurtteams. Medewerkers van een buurtteam zijn echter generalisten, een goede samenwerking met gemeentelijke schuldhulpverlening of Stadsgeldbeheer is dus cruciaal. Het risico is anders dat je mensen van de regen in de drup helpt. Dit geldt overigens niet alleen voor generalistische medewerkers in wijk- of buurtteams, ook (woon)begeleiders in de aanvullende zorg zijn geen specialisten. Financiële hulpverlening is echt een vak! En het is een bijzonder vak. Door dit werk geef je mensen weer een toekomst en dat is mooi.”

Een langere ondertitel